Διαγόρας ο Μήλιος

Τα είδωλα κάνουν τα καλύτερα καυσόξυλα

Γνωμικό #161

Posted by Διαγόρας ο Μήλιος στο 2009/11/08

«Η Θεολογία είναι η προσπάθεια να εξηγηθεί το μη κατανοήσιμο εκφράζοντάς το με όρους του ανάξιου κατανόησης.»

H. L. Mencken (Χ. Λ. Μένκεν) (1880-1956) Αμερικανός δημοσιογράφος, συντάκτης και κριτικός.

Το πρωτότυπο: «Theology is the effort to explain the unknowable in terms of the not worth knowing.»

Το αρχείο των γνωμικών φιλοξενείται στο atheoi.ORG: Αρχείο γνωμικών

Copyright © 2009 Διαγόρας ο Μήλιος | Όροι Χρήσης

Άρθρα μέσω RSS
rss Σχόλια μέσω RSS
rss Μόνο τα σχόλια αυτού του άρθρου μέσω RSS
Άρθρα μέσω email
Σχόλια μέσω email

7 Σχόλια to “Γνωμικό #161”

  1. Ομολογώ ότι το σημερινό γνωμικό με παίδεψε. Αν έχει κανείς κάποια εναλλακτική πρόταση, να την ακούσουμε.
    Μία προηγούμενη εκδοχή, την οποία τελικά εγκατέλειψα για χάρη αυτής που τελικά δημοσίευσα, ήταν η εξής:
    «Θεολογία είναι η προσπάθεια να εξηγηθεί το ανεξήγητο εκφράζοντάς το με όρους του ανάξιου εξήγησης.»

    Η εκδοχή που ίσως να ακουγόταν καλύτερα απ’ όλες τις άλλες, αλλά δεν είμαι σίγουρος για το κατά πόσο αποδίδει σωστά το νόημα είναι «Θεολογία είναι η προσπάθεια να εξηγηθεί το ακατανόητο εκφράζοντάς το με όρους του ανάξιου κατανόησης». Το πρόβλημα όμως εδώ είναι ότι η λέξη «ακατανόητο» μπορεί μεν να σημαίνει «μη κατανοήσιμο» αλλά πιο συχνά εκλαμβάνεται ως «που δεν έχει κατανοηθεί ακόμα».

  2. ΘΒ said

    Aυτός ο βλαξ δεν πρέπει να είχε διαβάσει ούτε λέξη από αρχαία τραγωδία, ούτε λέξη από ελληνική , ινδική ή κινεζική φιλοσοφία οι οποίες βασανίζονται από την αρχή μέχρι το τέλος τους πέριξ του περί του Θεού ερωτήματος.

  3. Φαντάζομαι πως η δικαιολογία προς υπεράσπιση του Μένκεν πάει ως εξής:

    Προφανώς όταν ο Μένκεν κάνει λόγο για θεολογία δεν εννοεί το είδος της φιλοσοφικής συζήτησης πάνω στο «περί του Θεού ερώτημα» που θα μπορούσες να ακούσεις να λαμβάνει χώρα για παράδειγμα ανάμεσα σε έναν άθεο και έναν πανθεϊστή. Προφανώς ο Μένκεν αναφέρεται στη «βαθιά» θεολογία η οποία αναλίσκεται με ζητήματα όπως «το περί μετουσιώσεως ερώτημα» και «το περί τρισυποστάτου ερώτημα» και με «το περί εκ του πατρός εκπορευομένου ερώτημα» και λοιπά, αξιοθαυμάστου σαχλότητος.

    Άλλωστε, αν η αρχαία τραγωδία, η ελληνική, ινδική και κινεζική φιλοσοφία κλπ συνιστούν στην πραγματικότητα θεολογία επειδή όπως είπες βασανίζονται από την αρχή μέχρι το τέλος τους πέριξ του περί του Θεού ερωτήματος, τότε δεν θα πρέπει να υπήρξε ποτέ φιλοσοφία στην ιστορία της ανθρωπότητας, γιατί σύμφωνα με τον δικό σου ορισμό, το χώρο της τον καταλαμβάνει η θεολογία.

  4. Προσωπικά, Διαγόρα, το unknowable θα το απέδιδα με τον όρο μη επιστητό, το οποίο ούτως ή άλλως έχει έντονη φιλοσοφική χροιά. Αναφορικά δε με το not worth knowing, ταλαντεύομαι μεταξύ τού ανάξιου γνώσης και τού αναξίου να γνωσθεί. Σαφώς, το παιχνίδι με τις λέξεις χάνεται έτσι (unknowable & not worth knowing, αλλά νομίζω πως ο όροι μη κατανοήσιμο και ανάξιο κατανόησης -ειδικά αυτό- δεν έχουν τη βαρύτητα των αντίστοιχων αγγλικών. Τέλος, νομίζω ότι η μετοχή «εκφράζοντας (το)» κάλλιστα θα μπορούσε να παραληφθεί.

  5. Κώστα, σε ευχαριστώ πολύ για τις προτάσεις σου. Όλες οι προτάσεις είναι ευπρόσδεκτες, ασχέτως του αν συμφωνώ μαζί τους ή το αν καταλήγω να κάνω χρήση τους, γιατί βοηθάνε στο να γίνεται συζήτηση και να εκμαιεύεται τελικά η σωστότερη δυνατή εκδοχή.

    Για τη βαρύτητα των αγγλικών λέξεων ίσως να έχεις δίκιο, αλλά στην προκειμένη περίπτωση νομίζω πως το παιχνίδι ανάμεσα στο unknowable και το not worth knowing είναι απαραίτητο να διατηρηθεί, οπότε νομίζω πως αν είναι να αλλάξω το μη κατανοήσιμο ή το ανάξιο κατανόησης θα πρέπει να αλλάξω και τα δυο, με ένα νέο ζευγάρι που να εξακολουθεί να κάνει παιχνίδι. Οι επιλογές που έχω κάνει αποτελούν έναν συμβιβασμό στον οποίο κατέληξα μετά από πολλή σκέψη προκειμένου το αποτέλεσμα να είναι αρκετά κοντά στο πρωτότυπο όχι μόνο από εννοιολογικής αλλά και από αισθητικής πλευράς.

    Όσο για το εκφράζοντάς το έχεις μάλλον δίκιο, και αν δεν υπάρξει κάποια άλλη ένσταση θα το αφαιρέσω.

  6. Τι λες γι αυτό;

    «(Η) Θεολογία είναι η προσπάθεια να εξηγηθεί το μη δυνάμενο να γνωσθεί (εκφράζοντάς το) με όρους του ανάξιου / αναξίου γνώσης.»

  7. Μα, το μη δυνάμενο να γνωσθεί μου ακούγεται πολύ πιο ξύλινο από το μη κατανοήσιμο, ενώ το ανάξιο γνώσης δεν μου φαίνεται να αντιπροσωπεύει κάποια σημαντική βελτίωση έναντι του ανάξιου κατανόησης ώστε να δικαιολογεί κάποιο συμβιβασμό σε άλλο σημείο.

    Όσο για το εκφράζοντάς το, τώρα που το σκέφτομαι περισσότερο έχω ενδοιασμούς ως προς το αν θα έπρεπε να το αφαιρέσω, γιατί εξυπηρετεί το ρόλο του διαχωριστικού ανάμεσα στα δύο τμήματα της έκφρασης, το οποίο είναι χρήσιμο ώστε να αποφευχθεί η σύγχυση που θα μπορούσε να προκαλέσει το «με», καθότι η έκφραση με όρους του… δεν πολυσυνηθίζεται στα ελληνικά (σίγουρα όχι τόσο όσο συνηθίζεται στα αγγλικά.) Αν το αφαιρέσω, η ρήση θα έχει ως εξής:

    «Η Θεολογία είναι η προσπάθεια να εξηγηθεί το μη κατανοήσιμο με όρους του ανάξιου κατανόησης.»

    Ίσως τελικά το «με όρους του» να πρέπει να αντικατασταθεί με «μέσω» ή «δια μέσο» ή κάτι τέτοιο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: